Rok 2020 to nie tylko czas pandemii, ale niestety również okres, w którym dobitnie ukazał się poważny problem zanieczyszczania rzek z jakim zmaga się nasz kraj.

Obecnie uwaga medialna i polityczna skupiła się na kolejnej awarii kolektora przesyłowego warszawskiej oczyszczalni Czajka, ale należy pamiętać, że o równie duże zaangażowanie polityków i urzędników wołały w tym roku i Wisła, i Barycz, i Kamienica, Biała Tarnowska, Ina, Jeziorka i wiele innych rzek.

Koalicja Ratujmy Rzeki uważa obecną, powtórną sytuację w Warszawie za skandaliczną, oczekujemy naprawienia szkód i pełnego wyjaśnienia tej sprawy. Jednocześnie zwracamy uwagę, że do nie mniej groźnych zatruć rzek dochodzi stale w mniejszych ośrodkach i na mniejszych ciekach, a interwencje zgłaszane przez KRR i jej członków są pozostawiane bez odpowiedniej reakcji rozwiązującej problem w jak najszybszym czasie, co przyczynia się do większych szkód środowiskowych, bo mniejsze cieki wodne są bardziej wrażliwe na zanieczyszczenia niż rzeka wielkości Wisły w Warszawie. Zrzuty nieoczyszczonych ścieków zbyt często zatruwają kolejne, mniejsze i często uregulowane rzeki, jak np. Barycz, czy regularnie Inę, i na długich odcinkach zabijane jest całe życie biologiczne, a jego odtworzenie potrwa lata. Te przypadki również wymagają interwencji na wysokich szczeblach, pociągnięcia winnych do odpowiedzialności i konkretnych rozwiązań.

STOP dla szkodliwych inwestycji na rzekach. STOP dla szkodliwych inwestycji na Odrze.
Koalicja Ratujmy Rzeki apeluje o zaprzestanie trwonienia pieniędzy polskich podatników i zaciągania miliardowych pożyczek w ramach programu Banku Światowego na prace polegające na użeglownieniu rzek, realizowane pod pretekstem ochrony przeciwpowodziowej. Koalicja skierowała wczoraj do Premiera list* wzywający do wstrzymania większości inwestycji na Odrze oraz do zawieszenia i renegocjacji umowy z Bankiem Światowym w tym zakresie.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie odpowiedziały na majowy apel Koalicji Ratujmy Rzeki w sprawie bezzwłocznego podjęcia działań w sprawie zrzutów nieoczyszczonych ścieków do rzek

W piśmie (KUM.453.19.2020.MZ) skierowanym do Koalicji Ratujmy Rzeki Dyrektor Maciej Martyna z Departamentu Usług Wodnych PGW WP informuje, że:

Koalicja Ratujmy Rzeki skierowała pismo do Premiera Morawieckiego, w którym domaga się zaprzestania trwonienia pieniędzy polskich podatników na prace planistyczno-projektowe, dotyczące szkodliwych środowiskowo i społecznie oraz nieefektywnych ekonomicznie i nieracjonalnych gospodarczo inwestycji hydrotechnicznych. W szczególności chodzi o wykreślenie z Planu Postępowań o Udzielenie Zamówień na 2020 r. PGW Wody Polskie wszystkich pozycji dotyczących nowych inwestycji żeglugowych. W Planie przewidziano m.in. prawie 90 mln zł na przygotowania do budowy stopnia Siarzewo, choć inwestycja ta wciąż nie ma ostatecznej decyzji środowiskowej. Z kolei opracowanie koncepcji dla przedsięwzięcia „Budowa stopnia wodnego Niepołomice” to prawie 2 mln zł. Według krakowskich naukowców i ekspertów stopień ten pogłębi degradację stanu ekologicznego Wisły i pogorszy warunki wodne Puszczy Niepołomickiej. Jednocześnie zmniejszy retencję dolinową o 2,4 mln m3, zwiększając zagrożenie powodziowe terenów położonych w dolinie Wisły poniżej stopnia Przewóz.
List do Premiera to kolejne pismo KRR do władz, w którym domagamy się zaprzestania „topienia” środków budżetowych w inwestycje żeglugowe. W styczniu Prezes Daca z Wód Polskich odpisał nam w sprawie stopnia Siarzewo, że nie widzi żadnego problemu w wydawaniu milionów złotych z budżetu na inwestycję, która nie ma decyzji środowiskowej. Na list otwarty z kwietnia tego roku „Chrońmy rzeki, inwestujmy w kolej” minister Gróbarczyk nie odpowiedział wcale.
Liczymy, że Pan Premier potraktuje nasze postulaty poważnie. Grozi nam recesja gospodarcza wywołana pandemią COVID 19: tysiące ludzi traci pracę, tysiącom przedsiębiorców grozi upadłość. Mamy zagrożenie suszą na niespotykaną dotąd skalę. Czy dział „gospodarka wodna” naprawdę nie ma pilniejszych wydatków?

Sękówka – dopływ Ropy. Przepiękna rzeka, przegrodzona niestety stopniem wodnym w Gorlicach. Koalicja Ratujmy Rzeki chce – we współpracy z samorządem – przywrócenia jej wartości przyrodniczych.
Po udrożnieniu Wisłoki oraz Ropy przez Wody Polskie, stopień przy ujściu Sękówki pozostaje jedyną barierą dla dwuśrodowiskowych gatunków ryb (troć wędrowna, łosoś, certa) pomiędzy Wisłą a zlewnią Sękówki. Jego likwidacja zapewniłaby ciągłość ekologiczną całej rzeki, znacząco poprawiając jej stan ekologiczny. Pozwoliłaby osiągnąć również ważne cele społeczne. Na stopniu zatrzymuje się gruby rumosz drzewny, który blokując przepływ podczas większych wezbrań powoduje podpiętrzanie poziomu wody. Likwidacja progu zmniejszy zatem zagrożenie powodziowe.
Ponadto, sam stopień i strome betonowe umocnienia obu brzegów pomiędzy stopniem a ujściem Sękówki stwarzają dziś zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi, szczególnie małych dzieci, które – po upadku do wody – mogą mieć problem z wyjściem na brzeg. Likwidacja stopnia i prawobrzeżnych betonowych umocnień brzegowych umożliwi łagodne wyprofilowanie brzegu od strony gorlickiego parku. Otwarcie rzeki dla ludzi ułatwi dostęp do wody i żwirowej plaży, a w efekcie stworzy atrakcyjne i bezpieczne miejsce wypoczynku dla mieszkańców.

Oczyszczalnie NIE DZIAŁAJĄ! Jeziorka, Wełna, Bzura, Krzna, Dunajec i wiele innych – rzeki, które w ostatnich dniach zatruto spuszczając z oczyszczalni nieoczyszczone ścieki.
Zatruwanie rzek na tak ogromną skalę nie tylko szkodzi środowisku, ale przede wszystkim stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Jest to szczególnie groźne w sytuacji, gdy kraj boryka się z ogromną suszą i w rzekach jest mało wody, więc stężenia substancji szkodliwych są wyjątkowo wysokie.
Skala zjawiska wskazuje, że mamy do czynienia z problemem strukturalnym, a nie z pojedynczymi incydentami. Czy nie doszło do zmarnowania ogromnych środków krajowych i unijnych, które zostały wydane w ostatnich 30 latach na budowę oczyszczalni ścieków i systemów kanalizacyjnych? Koalicja Ratujmy Rzeki wystąpiła do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o przeprowadzenie natychmiastowych kontroli wszystkich zgłoszonych przypadków, ukaranie winnych i podjęcia zdecydowanych kroków zapobiegawczych.
Od Najwyższej Izby Kontroli i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej KRR domaga się przeprowadzenia kontroli prawidłowości wydatkowania środków krajowych i unijnych na budowę oczyszczalni i kanalizacji, a także sprawdzenia dlaczego oczyszczalnie komunalne trują zamiast oczyszczać.
Od wszystkich czterech instytucji oczekujemy wdrożenia systemowych rozwiązań zapobiegających masowemu zrzucaniu nieoczyszczonych ścieków i zabijaniu życia w naszych rzekach.

List otwarty Koalicji Ratujmy Rzeki do Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej

Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz podlegające mu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie konsekwentnie dążą do zamiany części polskich rzek w drogi wodne. Ogłaszane są przetargi na dokumentacje dla kolejnych inwestycji (stopnie Lubiąż i Ścinawa na Odrze, stopień Siarzewo na Wiśle), choć do dzisiaj brak jest odpowiedzi na pytania, jakie towary, skąd i dokąd będą wożone i ile dokładnie to będzie kosztować.

Od przyjęcia przez rząd „Założeń do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych” minęły prawie cztery lata. W imieniu polskich podatników pytamy Pana Ministra GMiŻŚ i Prezesa Wód Polskich:
Kiedy zobaczymy studia wykonalności, analizy popytu i podaży, analizy efektywności ekonomicznej?
Kiedy programy żeglugowe zostaną poddane strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko? Domagamy się, równocześnie, aby do czasu zakończenia prac nad programem rozwoju żeglugi, wstrzymać wydatki publiczne na poszczególne inwestycje.

Koalicja Ratujmy Rzeki w pełni popiera protest mieszkańców przeciwko budowie małej elektrowni wodnej (MEW) w Mielcu na rzece Wisłoce (w km 21+635).

Planowany stopień piętrzący rzekę na ponad 4 m i elektrownia wodna o niewielkiej mocy godzą w prawa mieszkańców Mielca i okolic, a jednocześnie są jednym z największych zagrożeń dla rzek i przyrody Podkarpacia.

1. W PPSS nie uwzględniono uwag złożonych w dotychczasowych konsultacjach

W wymiarze formalnym przyjęty przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie tryb prac nad Planem Przeciwdziałania Skutkom Suszy zasługuje na uznanie. Proces rozpoczął się od ankiety, która miała służyć identyfikacji i hierarchizacji obszarów zagrożonych zjawiskiem suszy oraz stworzyć efektywny katalog działań służących ograniczaniu i łagodzeniu skutków suszy. Następnie przeprowadzono szereg spotkań konsultacyjnych. Niestety pomimo tak szeroko zakrojonego, trwającego rok procesu dokument poddawany obecnie konsultacji nie uwzględnia przedstawionych do tej pory uwag, w tym propozycji Koalicji Ratujmy Rzeki złożonych ponad rok temu. Organizacje skupione w Koalicji są tym głęboko rozczarowane. Rodzi to bowiem pytanie, czy celem procesu było faktycznie wypracowanie optymalnego programu przeciwdziałania skutkom suszy, opartego na rzetelnej wiedzy i zawierającego skuteczne rozwiązania. Koalicja obawia się, że mogło raczej chodzić o przekonanie opinii publicznej do zaakceptowania zestawu kosztownych i nieskutecznych tradycyjnych inwestycji hydrotechnicznych wskazanych odgórnie przez PGW Wody Polskie według niejasnych kryteriów, zamiast nowoczesnych rozwiązań usuwających istotne antropogeniczne przyczyny suszy, wykorzystujących naturalny potencjał ekosystemów i tzw. zieloną i niebieską infrastrukturę.

Kolejne 0,5 mln złotych do utopienia.  Choć dla budowy stopnia na Wiśle w Siarzewie nie wydano ostatecznej decyzji środowiskowej, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie 20 listopada 2019 r. ogłosiły przetarg na wykonanie operatu wodnoprawnego i projektu instrukcji gospodarowania wodą wraz z przygotowaniem wniosków o wydanie pozwoleń wodnoprawnych (https://bit.ly/2PzJzKK). Za dokumentację podatnicy zapłacą ok. 0,5 mln zł.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 6 oraz 18 ustawy ooś, pozwolenie wodnoprawne na regulację wód i wykonanie urządzeń wodnych , a także decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowych (na podstawie tzw. specustawy powodziowej), musi być poprzedzone uzyskaniem ostatecznej decyzji środowiskowej. Takiej decyzji wciąż nie ma, choć w sprawie budowy stopnia na dolnej Wiśle toczą się dwa postępowania. Pierwsze, w którym wnioskodawcą jest Prezydent Włocławka, utknęło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. W drugim, prowadzonym na wniosek PGW WP organ II instancji w ciągu prawie 2 lat (!) nie był w stanie rozpatrzeć odwołań.

Protestując przeciw metodzie faktów dokonanych stosowanej przez PGW WP, a także narażaniu budżetu na niepotrzebne wydatki, Koalicja Ratujmy Rzeki wysłała wczoraj list do Prezesa WP, w którym żądamy natychmiastowego unieważnienia wszczętej procedury przetargowej i wstrzymania się z dalszymi krokami dotyczącymi budowy nowego stopnia na dolnej Wiśle do czasu uprawomocnienia się decyzji środowiskowej w obu toczących się obecnie postępowaniach.